تبعات بهداشتي و رواني قمه زني
الف )- عوارض بهداشتي :
به اعتقاد کارشناسان و متخصصان امور بهداشت ودرمان؛ برخی ازپيامدهاي قمه زني عبارتند از :
خونريزي ، عفونت هاي موضعي ، قطع شدن عروق و اعصاب ، احتمال شيوع بيماريهاي عفوني همچون ایدز، هپاتيتB و مننژيت ، ايجاد جوشگاه ناهنجار ( محل ترميم زخم بد شکل میشود ) احتمال بروز شوک ناشي از کم شدن حجم خون بدليل خونريزي ، احتمال بروز آنمي ( کم خوني ) ، احتمال بروز کزاز و در موارد نادر بيماري هاري ، خطر احتمال ابتلا به عفونتهاي پوست و استخوان ، تشکيل کانونهاي چرکي داخل نسج مغز و ايجاد آبسه در اثر قمه زدنهاي عمقي ، شکستگي استخوانهاي جمجمه و فرو رفتگي آن و مرگ سلولي .
ب )- اثرات زيانبار اصابت قمه بر مغز:
دکتر عليرضا زالي جراح مغز و اعصاب و استاديار دانشکده پزشــکي دانشـــگاه عــلوم پزشکي شهيد بهشتي تهران می گوید: اثرات وارده به مغز عبارتند از :
-آسيب ديدگي پوست و مو ، استخوان و نسج مغزي زير استخوان در اثر اصابت قمه
- لختگي ، پارگي ، و جراحت وريدي و خونريزي شديد در اثر اصابت قمه به سيستم وريدي مغز مــوسوم به سينوس " بلياژيتال "
- ايجاد شکستگي فرو رفته در اثر شکسته شدن قطعات استخواني زيرين
- تشکيل کانونهاي عفونت در شکستگي فرو رفته
- کوفتگي ، خونريزي و دچار دمه شدن نسج مغز
- وارد شدن مو و اجسام خارجي به داخل و تشديد خطر عفونت
ج ) تأثير قمه زني بر کودکان :
قمه زني مي تواند تعادل رواني برخي از افراد حساس جامعه را نيز بر هم بزند بنا به نظر متخصصان روانپزشکي قمه زني اثرات بسيار بدي را بر روي کودکان بر جاي مي گذارد که مهمترين آنها عبارتند از :
- بوجود آمدن حالت رعب و و حشت و هراس و چندش در کودکان
- سست شدن باورهاي مذهبي کودکان بعلت مشکل بودن توجيه کودکان نسبت به عمل قمه زني
دکتر مهدي بينا دانشيار رشته روانپزشکي معتقد است که عمل قمه زني شبه مذهب است و جنبه محدود نگري فکري دارد و بيشتر قمه زنان نمي دانند که به چه دليل دست به اين اقدام مي زنند . به اعتقاد وي در عرفان اسلامي اعضاء بدن متعلق به انسان نيست و تک تک اعضاي بدن امانت الهي است و نبايد با امانت به اين صورت رفتار کرد (کتاب پيرامون قمه زني در عاشورا ، ص 11-14)
از خانواده ها تقاضا می شود مواظبت نمایند مبادا نورچشمانشان دست به انجام این کار بزنند و با دست خودشان برای خودشان گرفتاری درست کنند
سابقه حرمت قمه زني
بر خلاف تصور، قبل از انقلاب نيز بسياري از فقهاي بزرگ ديني حرمت قمه ز ني را مطرح کرده اند . فقهايي همچون :
آيت ا... العظمي سيد محمد حسن شيرازي مشهور به ميرزاي شيرازي(تراجيد يا کربلا ، ص 449 ، پيرامون قمه زني در عاشورا ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ، ص 18 و مجله الموسم شماره 12 ، سال 1991 ، ص 216)- حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي مؤسس حوزه علميه قم(منتخب الاحکام ، ص 108 ، علماء و رژيم شاه ، ص 136 به نقل از اطلاعات در يک ربع فرن ، ص 28) - آيت ا... العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني .( دايرةالمعارف تشيع ، ج 2 ، ص 531 و اعيان الشيعه ، ج 10 ، ص 378) -آيت ا...العظمي سيد محسن حکيم(شعائر الحسينيه بين الوعي و الخرافه ، ص 137)-آيت ا... العظمي سيد محسن امين عاملي - علامه شيخ محمد جواد مغنيه(الشيعه في الميزان ، ص 14 و 98) - آيت ا... العظمي عبدالکريم جزائري- آيت ا... محمد باقر بيرجندي(کبريت احمر ، به کوشش اباذري ، ص 150) - آيت ا... العظمي محمد مهدي قزويني - آيت ا... هبة الدين حسيني شهرستاني -آيت ا... شيخ جعفر بديري(هکذا عرفتهم ، ج 1 ، ص 209) - آيت ا... شيخ محمد خالصي -شيخ علي قمي(همان ، ج 1 ، ص 209) - آيت ا... شيخ غلامحسين تبريزي(گلشن ايرار ، ج 5 ، ص 395) - امام خميني ( ره)(استفتائات ، ج 3 ، سئوالات متفرقه ، ص 37) - آيت ا... شهيد مطهري(جاذبه و دافعه علي ( ع ) ، ص 154)- آيت ا... شهيد سيد محمد باقر صدر(تراجيد يا کربلا ، ابراهيم الحيدري ، ص 459) و....
مرحوم سيد محسن امين در کتاب " التنزيه الاعمال الشيعه " با استدلال و برهان ثابت مي کند قمه زني و برخي ديگر ازخرافات رايج درعزاداري امام حسين( ع ) نه تنها ثوابي ندارد بلکه از نظر شرع مقدس حرام و از کارهاي شيطان است
بدنبال انتشار اين کتاب ، بسياري از مردم ناآگاه به مخالفت با وي پرداخته و برخي از دوستانش خطر" انقلاب عوام"را به وي گوشزد کردند . اين تبليغات تا حدي بود که برخي از گويندگان مذهبي در مساجد به جهاد نامقدس عليه وي پرداختند . پس از مدتي آيت الله العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني که در آن زمان مقام رياست تامه مرجعيت عامه را داشتند به طرفداري از امين عاملي و کتاب وي فتوا صادر کرد(دايرة المعارف تشيع ، ج 2 ، ص 531 ، اعيان الشيعه ، ج 10 ، ص 378 و تاريخ سياسي عراق معاصر ، استاد حسن بشر ، ج 2 ، ص 340 ، هکــذا عرفتهم ، جعفر الخليلي ، ج 3) که خود اين فتوا نيز موج جديدي از اعتراضات را در پي داشت . آيت الله سيد مهدي قزويني در بصره ، يکي ديگر از حمايت کنندگان امين عاملي بود . به اعتقاد وي استفاده از آهن يعني زنجير و قمه در مراسم عزاداري حدود يک ربع قرن قبل پديد آمده است(دولة الشجرة الملعونه ، ص 136)
کتاب التنزيه را نخستين بار جلال آل احمد با عنوان " عزاداريهاي نامشروع " ترجمه کرد . شيخ محمد گنجي نيز در سال 1347 ق فتاوي علماء موافق با رساله التنزيه را در کتاب " کشف التمويه عن رساله التنزيه " گردآوري نمود و به جواب از اشکالات وارده بر آن پرداخت . در قم نيز مرحوم حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي که اين روش عزاداري را با پيام عاشورا ناسازگار مي ديد در فتوايي ، با تيغ زني به مخالفت برخواست (منتخب الاحکام ، ص 108 ، علماء و رژيم شاه ، ص 136) که با توجه به اقتدار وي ، تا حدي در محافل تعزيه قم از رواج کارهاي ناروا جلوگيري شد .
آيت الله بروجردي (ره) نيز در اين راه کوشش بسياري نمود که با مخالفت شديد بعضي از گردانندگان دستجات روبرو گرديد . آنها مي گفتند ما دوازده ماه سال را از معظم له پيروي و تقليد مي کنيم ولي دهه ی عاشورا آنچه که تشخيص خودمان است انجام مي دهيم !!!؟